X
تبلیغات
ئه ده بی

ئه ده بی

خانه | پروفایل مدیر | ایمیل | آرشیو | عناوین مطالب | طراح قالب

 

مانت گرتووه

ئه مه نه جوانی

مانگم پێ ناگیرێ بۆئاسمان

مانت گرتووه

ئه مه نه مانگی

له مشتێ نارنجی دا

ئه رژیته ناو ئەفسوونی دارستان

ئه مه نه بارانی

بە مشتێ ژیانەوە

گۆرانی سەوز  ئه هۆنیته وه بۆگه ڵا

له  ئارەزووی مشتێ  مەرگم دا

بێ حوزوری باران بارانیت

ئه مه نه نیشتیمانی

له دەستتدا

باران به ده م سروته کانی ده ریاپێده که نێ

له و دەستەکەی ترتدا  گه ڵا

لێورێژی درەختە

ئه مه نه خواییت

له حه دده رچووی

به هه شت ناگات به قامه تت.

+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم فروردین 1392ساعت 16:41  توسط گوڵستان وه لیه  | 


پاییز لە پێناوی چاوەكانت
شیعری سوری ڕووت بوونەوەی هەنارە
دامڕوتێنە كوڕی پاییز
لە شیعرێكتا بەرگی هەناریم داماڵە
بەبارتەقای هەموو دار بەیەكان
كراسێكم بۆبكە لەگەڵا
تك تك
سورئاوی هەنار لە گۆنام بتكێنە
كەندوی هەنار لە لێوم.
ئەی كە لە كوڕی پاییز ئەچیت و
پاییز لە كوڕی شیعرم ئەچێت و
هەنار لە هەوێنی تاسەمان
پاڵتاوە كەتم پێدادە
بابۆن بە هەنارەوە بكەم .

گوڵستان وەلیە لەدایك بووی مانگی گوڵانی 1983 شاری سنەیەو هەر وەك خۆی دەڵێت: كتێبێكم ئامادەی چاپە لەوانەیە ماوەیەكیتر لە باشووری كوردوستان یانەی قەڵەم بە چاپی بگەیەنم ساڵی 1385 هەتاوی خەڵاتی یەكەمی شیعری شاعیرانی لاو كە لە شاری سەردەشت بەرێوە چوو پێم بەخشرا....بۆگتوبێژ لەسەر شیعر بەگشتی وشیعری مێیینە بەتایبەتی ئەم قسەوباسەمان لەتەك شاعیر خاتوو گۆڵستان وەلیە ئەنجامدا...

- لە پرۆسەی نوسینی تۆدا تا چەن ئاگاهی هەیە، واتا بە هەست دەنووسیت یاخود نەست؟
بێگومان هەست لە پرۆسەی شیعردا شوێن پێیەكی تایبەتی هەیە، سەرەڕای ئەوەی كە ئەهلی دڵ و كەسانی خاوەن زەوق شیعر بە عاتیفە وسۆز پێناسە ئەكەن وپێیان وایە ئەوەی كە شاعیر ئەی هۆنێتەوە هەڵقوڵاوی هەستە.رووداوە تاڵ وشیرینەكانی ژیان دەبێتە هۆكاری دروس بوونی جۆرێك لە هەست لە زەینی مرۆڤی شاعیردا. ئەم ئیحساس گەلە لە زەینی شاعیردا پەروەردە دەبێ وشاعیر بەزمانێكی جوان وخەیاڵاوی وەك شیعر ئەیخولقێنێت. بێگومان شیعر نابێ تەنیا هەست بێ و دەبێ نەستیشی لەگەڵ بێت نەست بە واتای شعور و بیرو هزرو ئەندێشەیە وبۆ ئەوە كەسێكی شاعیر دەبێ پرۆسەیەكی درێژخایەنی خوێندەوەی هەبێت بۆ ئەوەی بتوانێت ببرێتە ناو ناخ و قوڵایی ڕوداوە كانەوە و پاشان وەكو شیعر دەری ببڕێت هەڵبەت هەموو ئەو كەسانەی كە هەستی شاعیرانەیان هەیە ناتوانن ببنە شاعیر بۆ ئەوە شاعیر نەخولقاوێك ئەخولقێنێت پێویستی بە ئاگاهییەكی شاعیرانە هەیە تا وشەكان پێبگەیەنێت وگەورەیان كات بۆ ئەوەی توانای ئەوەیان بێت برۆنە ناوجیهانی شیعرەوە .

- بە رای تۆ نووسین بەتایبەت شیعر ئیلهامە یا ئەزموون یان چی؟
شیعر هەڵقولاوی ساتێكە كە مرۆڤی شاعیر تێدا ناسك وبێقەرارە، شیعر بەرهەمی بێقەراری مرۆڤی شاعیرە و بەرهەمی ئیلهامە، ئیلهام تەواوەتی شیعر نییە بەڵكو تارادەیەك یارمەتیدەری دروستكردنی ئامانجێكی عاتیفی لە شیعردایە، بەڵام ئەزموونیش كاریگەری تایبەتی هەیە لەسەر جوانی وپووختەیی شیعر.

- پێت وایە شیعر دەبێت هەستێكی رووت بێت یان عەقڵ؟
شیعر ئازادكردنی هەست وسۆز نییە بەڵكو ڕاكردنە لەهەست وسۆز. دەربڕینی كەسایەتی نییە بەڵكو ڕاكردنە لەكەسایەتی.پێویستە تێكهەڵكێشێك لە هەستە تاكییەكان وئەزموونە ئەقڵانییەكان بەرهەم بهێنرێت وتێكهەڵكێشێكی لەم چەشنەش واتە تێكهەڵكێشانی ئەقڵ و هەست ، پێوەرە بۆ شیعرێكی باش.بەبڕوای ئیلیووت: شیعرلە دوای ئەقڵ كەوتن نییە، شێلگیرییەكی رووت و كۆنكرێتییە وهەروەها لەدوای هەست كەوتنیش نا بەرپرسیارێتی و رووكەشییانە روانییە. شیعر تەنها بەرهەمی هەست و عاتیفی نییە! بەڵكو وەزرو بیریشی لەگەڵ بێت تا بتوانیت تەنانەت هەستەكە ناسكتر و پاراوتر بكات بۆ نموونە شاملۆی شاعیر هەم هەستێكی بەرزەفڕ و ناسكی هەبووە لەهەمان كاتیشا بیرو ئەندێشەیەكی قووڵ لە شیعرەكانیدا بەدی دەكرێت.بە بڕوای من شاعیر پێویستە شارەزاییەكی باشی هەبێت لە بوارەكانی كۆمەڵناسی وفەلسەفەیشدا.

- لای هێندێ شاعیری مێینەی كورد بەزاندنی سنووری داب و نەریتی كۆمە ڵگە بە بوێری دادەنێن لای تۆ بوێری واتاچی؟
دەبێ ئێمە لەپێشدا كۆمەڵگاكە دەسنیشان كەین كە مەبەست لە كام كۆمەڵگایە كە ئێمە باسی لەسەر ئەكەین چۆن كۆمەڵگاكان جیاوازی فەرهەنگی وكلتورییان هەیە یان ئەو داب ونەریتانە چین ولەكام كۆمەڵگان كە بەزاندنیان بە بوێری ناودێر دەكرێت؟ بۆ نموونە ئەگەر مەبەستت كۆمەڵگای ئێمە واتە كوردەواری بێت بەگشتی لە رۆژهەڵات وبەتایبەتی لە كۆمەڵگای ئێمە لە زۆر بواردا بەتایبەت لە بواری ئەدەبیات وهونەردا نەتەنیا ئەو مەجالەی پێ نەدراوە بەڵكو سەركوتكراوە و تاڕادەیەك ئەو مەیدانەی لێ قەدەغە كراوە بۆیە لەوە ها كۆمەڵگایەكدا كە ژنێك نەترسانە لەدژی ئەو داب و نەریتانە دەوستێتەوە دەیبەزێنێت بێگومان بوێریە واتا ژنانە بوونی خۆی نەشارێتەوە و وەك ژنێك بیر بكاتەوە چونكە لە كۆمەڵگای ئێمە ئەگەر تاك وتووك ژنە شاعیرێكمان تێدا هەڵكەوتبێت پیاوانە بیری كردوەتەوە .
بوێری لە روانگەی منەوە وەكو ژنێكی شاعیر واتە ئەوە كە ئەو شەرمە ژنانەیەیە كە هەستێكە لە شاراوەترین بەشی دەروونی ئێمەدا جێی گرتووە بشكێنین چۆن ئەم شەرمە زیاتر لەوەی كە ئەزمونێكی دەروونی بێت كۆمەڵگا بەسەر ژنانی دا سەپاندوویەتی كەمجار" فروغ فەرۆخزاد" مەعشوقی پیاوی بە شێوەیەكی هەست پێكراو هێناوەتە نێو دنیایی شیعری فارسیەوە ،
( معشوق من باان تن برهنە بر ساقهای نیر و مندش چون مرگ ایستاد). ئەندازەی ئازادی شاعیر پتر لەڕێگەی مامەڵەی شاعیر لەگەڵ ئەوین دیاری دەكرێت چونكە ئەوین تایبەتیترین و سۆزاویترین پەیوەندییەكان ئاشكرا دەكات شاعیرێك كە بتوانێت ئازادانە قسە لەم پێوەندیانە بكات پیشاندەری جۆش وخرۆشی ئەوە لەو دیو قەید وبەندەكانەوە.

- بەڕای تۆ شیعری كوردی بۆ نەیتوانیوە سنوری جیهان ببەزێنیت و بگاتە شوێنە دوورەكان؟
هێندێ هۆكار هەیە بۆ ئەم پرسیارە كە ئەكرێ بە كورتی ئاوڕی لێ بدەینە و یەكەم نەبوونی زمانی ستاندارد ویەكگرتووی كوردی،واتە هێشتا ئێمەی كورد نەبووینەتە خاوەنی زمانێك بەتەواوەتی یەكگرتوو وهێشتا دەرفەتی كەڵك وەرگرتن لە هەموو زاراوە كوردییەكان نەدراوە كە لەم پرۆسە زمانییە بەردەوام بن لە دەوڵەمەندكردنی زمان.دووهەم:هێشتا ئێمەی كورد نەبووینەتە خاوەن فەرهەنگستانێكی زمانی كە ببێتە سەنتەرێك بۆ هەموو بوارە زمانیەكان وبابەتە فیكری و مەعریفییەكانی گەلەكەمان سێهەم: نەبونی دەسەڵاتێك یان دەوڵەتێكی سەربەخۆ بۆ پەرەپێدان و پێناسەی زمانی بەخانەی جیهان زمانی و ئەدە بیەكان.

- ئەدەبیاتی بیانی و فارسی بەتایبەتی تاچەن كاریگەری لەسەر نووسینی تۆ هەبووە؟
زمان وئەدەبیاتی هیچ نەتەوەیەك هیچ كات ناتوانێت تەنهاو بێ كاریگەری بێت وێژەی هەرمیلەتێك كاری كردووتە سەر میلەتانێكی ترەوە وئەم كاریگەرییە كاتێك ئاشكرا دەبێت كە وێژەی میلەتێك لەگەڵ میلەتێكی دی بەراوورد بكرێت بۆ نموونە كاریگەری حافز لەسەر گوتە. بەگشتی مامەڵەی وێژەیی و فەرهەنگی لە رێگەی گواستنەوەی فەرهەنگ و كاریگەری ئەوان لەسەر یەكتری چۆنە، ئەدەبیاتیش یەكێكە لە بناغەكانی فەرهەنگ لەو پرۆسەیەدا دە گوازرێتەوە .

- دەوترێت ئەدە بی پیاوانە و ئەدە بی ژنانە ئێوە تاچەند لەگەڵ پۆلین كردنی ئەدەبن لەسەر بنەمای رە گەز، ئایا شتێك هەیە بەناوی ئەی ژنانە وپیاوانە؟
لەگە َ پۆلین بەندی واتە بەمانای جیا كردنەوەی ژن و پیاو لەیەك لە ئەدەبیاتدا نیم بەڵام ژن دەبێ وەك ژن هەست و بیری خۆی دەڕببرێت وپیاویش بەهەمان شێوە ئەگەر ئێمە بین پۆڵین بەندی كەین واتە هەر پیاوێك ئەدەبیاتی تایبەت بەخۆی هەبێت و ژنیش هەروەها ئەمە بەشێوەیەك دەبێتە هۆی بەر تەسككردنەوەی ئەدەبیات . بەڵام من پێم وایە نابێ زووم بكەینە سەر رەگەز لە ئەدەبیاتدا دەبێ هەوڵ بدەین ئەدەبیاتی ئێمە ئەدەبیتاتێكی ئینسانی بێت .كاتێك كە ئەڵیم ژن دەبێت وەك ژن خۆی لە ئەدەبیاتدا وێنا بكات مەبەستم ئەوەنییە پیاو وژن لە هەمبەر یەك هەڵوێست بگرن و دژایەتی یەكتر بكەن بەپێچە وانەوە دەبێت بۆ یەك بنووسن و ئازادبن لە بیركردنەوە وهەست دەربڕین ئێمە دەبێ ئەوە بزانین كە، ئەدەبیاتی ژنانە وژن لە "ئەدەبیاتدا' دووبابە تی لەیەك جودان زمانیان ئەدەبی ژنانە دەبێ ڕەنگدانەوەی –بیركردنەوەی و ئەندێشە و هەستی ژنان لە كێشمەكێشی دونیای دەورو بەری دا بێت و دەبێت ژنی ئەدیب ژنانەیی خۆی لە هونەرەكەیدا وێنا بكات.بە بڕوای من چ ئەدەبیاتی پیاوانە و چ ئەدەبیاتی ژنانە دەبێ تابلۆیەك ڕاستەقینە لە سیمای مرۆڤایەتی بنەخشێنێ.

- زۆرجار باسی ئەركی شیعر دەكەرێت لای تۆ ئەركی ئەدەب چیە؟ ئەدی شیعر وەك ژانێرێكی بەرزی ئەدەب هیچ ئەركێكی لەسەرە ؟
شاعیر لە كۆمەڵگادا دەژی بۆیە ئەویش وەك هەر تاكێكی كۆمەڵگا بەرپرسایەتی لە ئەستۆیە وەك چۆن پێشمەرگەیەك پارێزگاری لە ئاوو خاكی نیشتمان ئەكات شاعیریش بەچەكی قەڵەم دەبێ پارێزگاری لە فەرهەنگ و كولتورو زمانی كۆمەڵگا بكات ولە ڕاستای پێشكەوتنی كۆمەڵگا ئەركی لە سەرشانە.
ژان پۆل سارتر دەڵی:ئێمە دەمانەوێت ئاڵوگۆڕ بەسەر كۆمەڵگادا بهێنین كە خۆمان لەئەڵقەی ئەو كۆمەڵگایەدا دەژین، ئەو ئەركە نابێ لەژێری دەربچین.

- گوڵستان لە شیعردا بۆچی دەگەرێت؟
وە ك شاملوی مەزن كە دەڵێت: شیعر بۆ من نەك بەرهەمی ژیان بە ڵكو خودی ژیانە شیعریش بۆ من بەهەمان شێوە ژیانە، مرۆڤیش لە ژیاندا بەدوای زۆر شتدا دەگەڕێت .

+ نوشته شده در  یکشنبه یکم بهمن 1391ساعت 23:33  توسط گوڵستان وه لیه  | 

 

میدادڕه نگی وده فته ره کانم لێ بستێننه وه

"پێکه نینه کانم نا"

شین شین شیناوه رده کانم لێ بستێننه وه

" پیکه نینه کانم نا"

ماڵماڵێن وبوکه ڵاکانم لێ بستێننه وه

"پێکه نینه کانم نا"

سیم سیم سه میراکانم لێ بستێننه وه

"پێکه نینه کانم نا"

"ماسی خانم ناوده ریا"

 کراسێکی شین له به ریا

شین شین

هه موو شێعره کانم لێ بستێننه وه

"پێکه نینه کانم نا"

حاجی له ق له ق

ده ندووک ته ق ته ق

بوغزێک ته قی

دێوێک خۆی کرد به ژوورا

چی چی می خوای؟'

دختر می خوام

دخترنداریم

پس چی دارید؟"

خنده داریم

پێکه نینه کانم لێ مه ستێننه وه نااا


+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم تیر 1391ساعت 23:4  توسط گوڵستان وه لیه  | 

 

<سۆناتی پائیزی>

غه مزه ده تر له نیمکه تی پارکه کان

که به ئاوازی ناوه ختی

شه وڕه وێکی بێ سه رین

شادئه بێته وه

منم

هه نووکه تاریکانێکی غه مزه ده یه

 

غه در مه که له گۆنام

ئه ی یار.

وه ک چرپه یه ک

 چۆن له گوێم دا قاااڵ ئه بێته وه

 

قاڵم که وه

قاته لێوه باشاد بمه وه به لێوت

یه ک ، دوو ، سێ

به هه ینی نه گه یشت

ماچه هارو هاجه کانت

بووم به هاوقه تاری کوپه یه کی بارانی

هااای له من!

غه مزه ده تر له سۆناتی پائیزی

له نیمکه تی خاڵی ئه چم.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم فروردین 1391ساعت 11:52  توسط گوڵستان وه لیه  | 

به شی یه که م

شار ئیعتیرافی به تاعونێکی ناوه خت کرد.

بێ نازشار!

به شی دووه م:

سێو ته فسیری  سه خاوه تی عه شقێکی ئه به دی  ئه کا

بی ناز عه شق!

به شی سێهه م:

شه قام وێنه ی ئه وسێوانه ی له قاپ گرتوه

که بێ سه خاوه تن

بێ ناز سیو!

به شی چواره م

من ئاوه س به خه یاڵی خه یانه تێکم

بی ناز من!

5 بۆنی گوریس له شه قام دێ.

6

شار به شه قام :هانێ سێوووووو

من به سێو: فه رموون بۆ خه یانه ت

شارێک به رد7

نه ، شه قامێک سێو باران ئه بم.

الفاتیحه

هاهاهاهاههههههههه ه ه ه

شار،سێو،شه قام ،سێکس

ئیعتیراف به رێوایه تی سێوێکی وه حشی

تا سێکسێکی غه مزه ده.

 خاتوون

 نه قڵی تۆ ریوایه تی شه قامێکه

 

لێوانلێو له به سه رهاته کانی شار

 

.

بێ ناز من!

ریوایه تی شار

یرۆکی قه ره جێک بوو

به سێو، به ختی بۆ گوڵفرۆشه کانی سه رشه قام ئه گرته وه و

به کارت پوستاڵێکی مێخه کی

شه قام شه قام

تا ڕاسایی ئادرێسه کان ون ن....

واااااوووو!

والێنتاین

که رنه ڤالی خۆشه ویستی

خ ، خا ، خاتون

که له شارێکی بی شه قام

بێ ریوایه تری

بێ ناز سێوت!

 
+ نوشته شده در  پنجشنبه یازدهم اسفند 1390ساعت 20:22  توسط گوڵستان وه لیه  | 

له ڕۆزێ

له سۆسنێ

له نازنازێ

له بۆنی ڕۆزێ

تا هه ناسه بڕکێ بارانێ

له دڵۆپی پاییزانێ

موبته لای مه راقێکم

کۆڵه باری عه شقێکی بێ حاسڵ

شانه وشان ئه کا.

له عه تر دانێ

 

بۆنت پێوه ده که مو

سیه کانم تێکه ل به هه ناسه ی با

عه تری موشکینی پیپه که ت هه ڵئه لوشێ

ئااای بۆ نه فه سێ

له ڕۆزێ

له گوڵێ نازنازێ

له سوچی  نادیاری داڵغه یه ک

باوه شێ له تاریکانێ

په رده لا ئه داو

به ئاوازێکه وه:

"لاده لاده په رچه مت"

ل-لا-لاوێنه رێ

لام، لێوێ

نوقڵێ

له ده مته وه بیخه ناو ده مم

له باتی ماچ

له ده مته وه بۆنی رۆز ڕاوم ده کا

له سییه‌کانت کانه وه

نوقڵێ ، حه یاتێ

له کۆته که ت عه تردانێ

حه ڵاڵزاده ڕووایت

له وپه ڕی ده لاقه هه ڵچنراوه کان

سه ررێژ بوو له باخه ڵت ڕۆزێ

نازنازت چه قاند له باخچه ی حه وشێ

له دیوارێ، له ولاوێ

له پائیزانێ، بارانێ

له نێوانی ئیمه دا چه ترێ گوڵی کرد و

ئاوازی تاریکانی قه تارێک


حه وت دانه ساڵه

له باخه ڵی خه یاڵێک

بۆن به رۆزه کانا ده که م.

شل و مل و شۆخ و شه نگ و خاڵ له ملێ

نه بووم و نابم

لاده لاده به له مت

له نگه رێ.

گوڵستان وه لیه

 

+ نوشته شده در  یکشنبه شانزدهم بهمن 1390ساعت 21:5  توسط گوڵستان وه لیه  | 

من به سه ر لاپه ڕه کانی تۆ ده ڕژێمه‌خوار

تۆ له سه رلاپه ڕه سپیه کانی من

به سه ر هاتی لاپه ڕه کانی با ئه نوسیته وه

با، به لا چاو

له سه ر سه رینه لالوته که مان

سه ر خه وێک ئه شکێنێ.

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه سیزدهم بهمن 1390ساعت 14:44  توسط گوڵستان وه لیه  | 

دامڕوتێنه

شه ربه تچی

هێشو یه کی چۆڕاوم.

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم دی 1390ساعت 12:24  توسط گوڵستان وه لیه  | 

به ده م گازگرتن له‌سێوێک

چاوم دزی

چاوت چنی

به ده م ڕاموسانی حه رامی پێکه کانمان

قه ده ر پێکامانی

سێو رزی.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هشتم دی 1390ساعت 11:16  توسط گوڵستان وه لیه  | 


 

قا... قا

 قاوه ی تاڵی نیگاکانت

تاق تاق

تاکم ئه که نه وه له خۆم

تاڵ تاڵ

له ناو ته ریقه تی قژه جۆ گه نمیه کانت

ته،  ته ریق ئه بمه وه

تا،  تاڵێک ئاورێشم ئه مهۆنێته وه

له حدودی جاده کانی جادو بازی ته ریقه ت .

یا شێخ

تۆ بڵێی بارانێکی شێت

تریقه تریقی جادوکان بشواته وه؟

تاڵ تاڵ

تاڵێک ئاورێشمی نیگات !

یاشێخ

 ئه مخۆنه وه جاده کانت

ئه م شۆ نه وه تریقه تریقی ته ریقه ته کان و

شه ریعه ته کانت.

قا،قا

له قاوه ییه کانی گۆرستانێک

به شوێن سه رتاڵێکم

سوررر

 

 

له قاوه ییه کانی گۆرستانێک 

ون ئه بم و

سه ر تاڵه کان ئه مخۆنه وه

قا قا

 قاقاێیه کی قاوه یی ئه مخواته وه

یاشێخ  تاااا...

ئه مهۆننه وه تاڵه جۆگه نمیه کانت

تاق تاق

تاکم ئه که نه وه له خۆم

له خۆر

خوااا

گوڵستان وه لیه

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هفتم آبان 1390ساعت 16:1  توسط گوڵستان وه لیه  | 
برچسب ها